سه‌ربه‌خۆیی کوردستان له‌ دوای کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مریکادا

دره‌نگ یا زوو هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌ عێراق پاشه‌کشه‌ ده‌که‌ن، ئێستا هێزه‌کانی ‌ئه‌مریکا له‌ ره‌وشێکی یه‌کجار خراپ به‌سه‌ر ده‌به‌ن و دووچاری قه‌یرانێکی چاوه‌ڕوان نه‌کراو هاتوون. زۆرینه‌ی خه‌ڵکی عێراق حه‌ز به‌ چاره‌ی ئه‌مریکیه‌کان ناکه‌ن و خوازیارن که‌ به‌زووترین کات هێزه‌کانی خۆیان بکێشنه‌وه‌. وڵاتانی دراوسێی عێراقیش نه‌ک هه‌ر له‌گه‌ڵ مانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مریکادا نین، به‌ڵکو شێلگیرانه‌ دژ به‌ جێگیربوونی ئه‌وان له‌ ناوچه‌که‌ هه‌ڵوێست ده‌نوێنن و رێگه‌ی خۆپارێزی ده‌گرنه‌به‌ر. زۆرینه‌ی خه‌ڵکی ئه‌مریکاش ئاره‌زوو ده‌که‌ن که‌ هه‌رچی زووتره‌ سه‌ربازه‌کانیان بگه‌ڕێنه‌وه‌و چیتر له‌ دووره‌ وڵاتدا گۆڕغه‌ریب نه‌بن. پارتی دیموکراتخوازی ئه‌مریکا له‌ روانگه‌ی په‌رۆشی بۆ سه‌ربازه‌کان بێ، له‌ ترسی ریسوایی وڵاته‌که‌ی بێ یان مه‌به‌ستی له‌زه‌ویدانی کۆماریخوازه‌ هاوڕکه‌که‌ی خۆی بێ، هه‌نووکه‌ راشکاوانه‌ پێداگری له‌سه‌ر دیاریکردنی خشته‌ی کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانیان ده‌که‌ن. هاوپه‌یمانانی ئێستای ئه‌مریکاش هێواش هێواش خۆیان له‌ داوی جۆرج بووش ده‌رباز ده‌که‌ن و نایانه‌وێ له‌گه‌ڵ به‌رلسکۆنی سه‌رۆکوه‌زیرانی پێشووی ئیتالیا و تۆنی بلێری سه‌رۆکوه‌زیرانی به‌ریتانیا هاوچاره‌نووس بن، به‌وهۆیه‌شه‌وه‌ ئێستا مشتومڕو لێکدانه‌وه‌یه‌کی گه‌رماوگه‌رم له‌سه‌ر ئاستی عێراق و رۆژهه‌ڵاتی ناڤین و ئه‌مریکاو جیهانیش سه‌باره‌ت به‌ کشانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌ عێراق ده‌کرێ، مخابن ته‌نیا سه‌رکردایه‌تی سیاسی کورد بێباکانه‌ له‌و ئه‌گه‌رو گریمانانه‌ ده‌ڕوانێ و هه‌میشه‌ خۆشباوه‌ڕانه‌ پشت به‌ سۆزو به‌ڵێنی ئه‌مریکای ته‌کانه‌و به‌رژه‌وه‌ندخواز ده‌به‌ستێ و به‌دوای ده‌لیڤه‌و ده‌روازه‌یه‌کی دیکه‌دا ناگه‌ڕێ.

ئه‌زموونی مێژوویی ده‌ریخستووه‌ که‌ سه‌رکردایه‌تی سیاسی کورد زۆر ره‌ها له‌ هاوکێشه‌ سیاسیه‌کان ده‌ڕوانن، ئه‌گه‌ری گه‌ڕانه‌وه‌ دانانێن و بیریشی لێناکه‌نه‌وه‌.

له‌کاتی شه‌ڕی هه‌شت ساڵه‌ی نێوان عێراق و ئێران هه‌میشه‌ له‌وباوه‌ڕه‌دابوون که‌ شه‌ڕ راناوه‌ستێ و رژێمی به‌عس ده‌ڕووخێ و کورسی ده‌سته‌ڵاتیش له‌ سه‌دام ده‌سه‌ندرێته‌وه‌، بۆیه‌ له‌گه‌ڵ به‌رده‌وامبوونی شه‌ڕدابوون. دروشمی رووخانی رژێمی به‌عس به‌رزکرابۆوه‌.

کاتێ سه‌دام په‌لاماری میرنشینی کوێتی دا دیسانه‌وه‌ زۆرینه‌ی سه‌رکردایه‌تی کورد له‌و باوه‌ڕه‌دابوون که‌ ئیدی سه‌دام  پاشه‌کشه‌ ناکات و ده‌ست به‌رداری کوێت نابێ، به‌وهۆیه‌شه‌وه‌ بیریان له‌ دانوستاندن ده‌کرده‌وه‌، پێیانوابوو مادام سه‌دام ده‌ستی له‌ چاڵه‌ نه‌وته‌کانی کوێت گیر بووه‌، ئیدی له‌به‌رانبه‌ر کورد و که‌رکوکدا نه‌رمی ده‌نوێنێ!!

دوای خاوبوونه‌وه‌ی راپه‌ڕینی به‌هاری 1991 و مانه‌وه‌ی سه‌دام له‌سه‌ر کورسی ده‌سته‌ڵات، به‌و باوه‌ڕه‌ گه‌یشتن که‌ ئیدی هێز نیه‌ سه‌دام بڕووخێنێ، بۆیه‌ به‌ره‌و گفتوگۆ رۆیشتن، دڵسۆزانه‌ په‌رۆشی  سه‌رخستنی دانوستاندن بوون.

له‌ ساڵی 1991 تا 2003 سه‌رکردایه‌تی سیاسی کورد پێوه‌ندیه‌کی تووندو تۆڵی له‌گه‌ڵ وڵاتانی ده‌وروبه‌ردا دروست کردبوو، له‌سه‌رداوای ئه‌وانیشه‌وه‌ ته‌ڕاتێنێیان له‌ باشووری کوردستاندا ده‌کرد، ئه‌گه‌ر که‌س و لایه‌نێکیش سوکه‌ گله‌یی لێبکردبان و لێی بخواستبان که‌ هێنده‌ ئه‌و پێوه‌ندیه‌ تۆخ و چڕ مه‌که‌نه‌وه‌، به‌پاساوی ئه‌وه‌ی که‌ سروشت وای کردووه‌، به‌بێ ویست و خواستی خۆمانه‌وه‌‌ دراوسێی ئه‌و نه‌ته‌وه‌و وڵاتانه‌ین، خۆ ناتوانین نیشتمانی خۆمان بگوازینه‌وه‌، ناچارین و پێویستیشه‌ که‌ دۆستیان بین و پێوه‌ندی گه‌شه‌کردوومان هه‌بێ.

له‌پێوه‌ندی ئه‌وه‌ی که‌ کورد له‌ دوای کشانه‌وه‌ی ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌که‌دا چ بڕیار ده‌دات و چۆن ره‌فتار له‌گه‌ڵ خۆی و دیتراندا ده‌دات، ده‌بێ ئه‌و راستیه‌ی که‌ سه‌دان جار دووپات کراوه‌ته‌وه‌، وه‌بیر بهێنینه‌وه‌ که‌ ئه‌مریکای به‌رژه‌وه‌ندخواز نه‌ له‌به‌ر خاتری چاوی گه‌شی کوردو عێراقیه‌کان هاتۆته‌‌ ناوچه‌که‌، نه‌ له‌ ترسی هه‌ڕه‌شه‌و پیلانه‌کانی سه‌دام و ئه‌لقاعیده‌ش پڕۆسه‌ی ئازادی عێراقی ده‌ست پێکرد. ده‌بێ راشکاوانه‌ دووپاتی بکه‌ینه‌وه‌ که‌ ئه‌مریکا به‌ دوای پاراستن و گه‌وره‌کردنه‌وه‌ی به‌رژه‌وه‌نده‌کانی خۆی و پاوانکردنی جیهان له‌شكرکێشی بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناڤین کردووه‌. کاتێک سوودی زیاتری ده‌ست بکه‌وێ یان رووبه‌ڕووی دۆڕان و شکست ببێته‌وه‌( وه‌ک ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌ستی پێده‌کات) زۆر ئاساییه‌ پاشه‌کشه‌ بکات و بگه‌ڕێته‌وه‌.

به‌پێی ئه‌وه‌ی که‌ ئێستا به‌شێک له‌ به‌رژه‌وه‌نده‌کانی کورد له‌گه‌ڵ بوونی ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌که‌ هاوجووته‌، ده‌بێ سه‌رمه‌ستانه‌ له‌ چاره‌نووس نه‌روانین. بۆ وه‌ده‌ستهێنانی قازانجی زیاتر کایه‌ی سیاسی بکه‌ین، ئه‌گه‌ر هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌ عێراق شکان و وه‌ده‌رنران، خۆمان نه‌که‌ینه‌ قه‌ڵغانی دیتران، به‌ڵام ده‌کرێ شكان و سه‌رکه‌وتنی ئه‌مریکا له‌ هاوکێشه‌ی به‌رژه‌وه‌نده‌ نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی و ئه‌خلاقیه‌کاندا به‌رجه‌سته‌ بکه‌ین.

هاوپه‌یمانی نێوان کوردو ئه‌مریکا جگه‌ له‌ گه‌مه‌یه‌کی دۆڕاو، خۆشه‌ویستیێکی یه‌ک لایه‌نه‌  شتێکی دیکه‌ نییه‌، که‌واته‌ بۆ وردبینانه‌تر هاوکێشه‌کان لێکنادرێنه‌وه‌و لێزانانه‌تر به‌ره‌و داهاتووی خۆمان هه‌نگاو هه‌ڵناگرینه‌وه‌؟!

به‌رژه‌وه‌ندی راستینی کوردستانیان له‌ پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ دایه‌، با چیتر هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسیه‌کانی ده‌وروبه‌ر نه‌که‌ینه‌ پاساوی نه‌گه‌یشتن به‌و ئامانجه‌.

ده‌وڵه‌تانی ناوچه‌که‌ حه‌ز به‌ بۆنی ئه‌مریکا ناکه‌ن، با له‌سه‌ر ئه‌گه‌ری دانپێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ و باوه‌ش نه‌گرتنه‌وه‌ بۆ ئه‌مریکا له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ر دانوستاندن بکه‌ین. ئه‌گه‌ر کورد باوه‌شی بۆ جێگیربوونی هێزه‌کانی ئه‌مریکا بکاته‌وه‌، له‌وانه‌یه‌ دوای هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی عێراق ئه‌وسا ئه‌مریکا به‌ ناچارییه‌وه‌ پشتیوانی له‌و خواسته‌ بکات، به‌ڵام ئه‌و کاته‌ له‌گه‌ڵ ڕک و ناحه‌زی و دوژمنایه‌تی ده‌وروبه‌ر رووبه‌ڕوو ده‌بینه‌وه‌. ئه‌گه‌ر هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ له‌سه‌ر رێگه‌نه‌دان به‌ مانه‌وه‌ی هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌ نیشتمان بۆ پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ رێکبکه‌وین، زۆر سه‌رکه‌وتنی گه‌وره‌تر مسۆگه‌ر ده‌که‌ین.

له‌وانه‌یه‌ بڵێن ده‌وڵه‌تانی ده‌وروبه‌ر به‌هۆی بوونی کورد له‌ چوارچێوه‌ی سنووره‌کانیان هه‌رگیز ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر کوردستانێکی سه‌ربه‌خۆ ناده‌ن، به‌ڵام ده‌بێ ئه‌و راستیه‌ له‌به‌رچاو بگرین که‌ کوردستانی سه‌ربه‌خۆ هه‌رگیز مه‌ترسی له‌سه‌ر چاره‌نووسی ناوه‌ندی ئه‌و وڵاتانه‌ی ده‌وروبه‌ر پێکناهێنێ، به‌ڵکو جێگیربوونی هێزه‌کانی ئه‌مریکا له‌ کوردستان و ناوچه‌که‌دا هه‌ڕه‌شه‌یه‌کی راستین له‌سه‌ر داهاتووی ناوه‌نده‌کانی وڵاتانی ده‌وروبه‌ر پێکده‌هێنێ و په‌سندیش ناکرێ.

ده‌وڵه‌تانی ده‌وروبه‌ر کوردستانی سه‌ربه‌خۆ به‌باشتر له‌ جێگیربوونی ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌که‌ ده‌بینن.

تورکیا کوردستانێکی سه‌ربه‌خۆی پێ له‌ عێراقێکی مه‌زهه‌بی پێ باشتره‌. ئێران جێگیربوونی ئه‌مریکای پێ په‌سند ناکرێ و هه‌موو ئه‌گه‌ره‌کانی دیکه‌ی پێ باشتره‌. سوریا له‌ مانه‌وه‌و جێگیربوونی ئه‌مریکا هه‌تره‌شی ده‌چێ و به‌ هۆکاری رووخان و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی خۆی ده‌زانێ.

ئه‌گه‌ر سه‌رکردایه‌تی سیاسی کورد به‌ هێرش و له‌شکرکێشی وڵاتانی ده‌وره‌به‌ر ده‌مانترسن، ده‌بێ ئه‌و راستیه‌ وه‌بیر بهێنینه‌وه‌ که‌ هه‌رگیز ئه‌وان ئه‌و مافه‌یان به‌ خۆیان ره‌وا نه‌بینیوه‌ ئۆپه‌راسیۆن بۆ ناو خاکی هه‌رێمی کوردستان بکه‌ن ئه‌گه‌ر له‌لایه‌ن سه‌رکردایه‌تی سیاسی کورده‌وه‌ ئۆکه‌یان پێنه‌درابێ و چرای سه‌وزیان بۆ دانه‌گیرسابێ و بانگهێشت نه‌کرابن.

خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و راستیه‌ زۆرێک له‌ خۆمان و له‌ دۆستانمان نیگه‌ران و دڵته‌نگ و تووڕه‌ ده‌کات، به‌ڵام رامیاری نه‌ک ته‌نیا هونه‌ری له‌ده‌ست هاتووه‌، به‌ڵکو زانستی چۆنیه‌تی ده‌کارهێنانی هونه‌ری هونه‌ره‌کانیشه‌، په‌ی بردن به‌ کرۆکی ئه‌و زانسته‌ گرێکوێره‌و ده‌رگه‌ قوفڵدراوو داخراوه‌کانی دیکه‌ی هاوکێشه‌ رامیاریه‌کان ده‌کاته‌وه‌.

25-5-2007

[email-masked]

www.rekar.org